Archief | september, 2013

Ter tafel: WRR-rapport “Toezien op publieke belangen”

8 Sep

Op maandag 9 september presenteert de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid het rapport “Toezien op publieke belangen”. Minister Stef Blok krijgt het eerste exemplaar uitgereikt. Aan de ToezichtTafel willen we ook daarna verder werken aan de vernieuwing van het toezicht.

Minister Blok zei in juni nog niet te weten of een nieuwe visie op toezicht nodig is. Aan de ToezichtTafel weten we het wel. De ToezichtTafel wil een platform zijn voor vernieuwing van de visie, en daarmee aan verbetering van het toezicht. Iedereen is welkom om hierover mee te praten.

Waarom?
Het is de hoogste tijd om de inzichten over toezicht te actualiseren. De laatste “kaderstellende visie op toezicht” dateert alweer van 2005. Er zijn genoeg nieuwe vraagstukken, waarvoor vernieuwing van de visie nodig is.

Wat?
De ToezichtTafel biedt een nieuw platform voor discussie over toezicht. We willen de ontwikkeling van het toezicht, en het denken daarover, blijvend stimuleren. Om daarmee ook het toezicht zelf te kunnen verbeteren.

Aan de ToezichtTafel kan de visie op een vernieuwende manier vernieuwd worden. Via crowd sourcing willen we komen tot een herijking van de bestaande inzichten. Wat zijn de issues, wat zijn de trends, wat zijn de hedendaagse principes voor goed toezicht?

Wie?
De vorige visies op toezicht werden geschreven door beleidsmakers, deze keer krijgen alle belangstellenden de gelegenheid om mee te praten. De ToezichtTafel staat open voor iedereen, zeker niet alleen voor toezichthouders. Zo kunnen we zoveel mogelijk denkkracht mobiliseren.

Juist burgers en bedrijven hebben te maken met toezicht, juist zij worden uitgenodigd om mee te praten. Net als beleidsmakers en belangenorganisaties. Het toezicht is te belangrijk om over te laten aan toezichthouders alleen.

Waar?

De website is de centrale post van de ToezichtTafel. Meepraten kan ook via LinkedIn en Twitter.

Waarover?

Wat staat er op het menu? Aan de ToezichtTafel praten we waarover u wilt praten.

Wat zijn uw suggesties? Over welke vraagstukken dienen we een visie te ontwikkelen of verder aan te scherpen?

Advertenties

Tussen toezicht en beleid

8 Sep

Goed toezicht vraagt ook om goed beleid. Dat is een van de inzichten die een rol kunnen spelen in de nieuwe of vernieuwde visie op toezicht.

Bij de eerdere discussie over een nieuwe kaderstellende visie op toezicht stond niet alleen het toezicht maar ook het beleid uitdrukkelijk op de agenda. Hoe dient de samenwerking tussen beleidsmakers en toezichthouders gestalte te krijgen? En welke principes hebben er te gelden voor het beleid?

Raakvlakken
Duidelijk is dat er raakvlakken bestaan tussen beleid en toezicht. Wetgeving biedt kaders voor het toezicht. En toezichthouders geven signalen af als zij tegen de grenzen van hun bevoegdheden lopen. Zowel beleid als toezicht wordt verantwoordelijk gehouden voor regeldruk, bijvoorbeeld door het adviescollege Actal.

Verdringing
“Emancipatie van inspecties heeft geleid tot verdringing van het beleid op het gebied van normontwikkeling en compliance assistance in plaats van meer aandacht voor beter toezicht”, constateerde WRR-onderzoeker Meike Bokhorst vorig jaar. “Er schuilt gevaar in het oprekken van de doelstelling van rijkstoezicht en het vermengen van teveel functies. Kerntaak is handhaving, geen beleidsadvies.”

Versterkt
“Effectief toezicht vereist een versterking van de samenwerking tussen wetgeving/beleid en toezicht”, constateerde het Markttoezichthoudersberaad in 2011. “Zo kan bijvoorbeeld worden voorkomen dat regelgeving wordt ingevoerd die in de praktijk de problemen niet oplost, niet uitvoerbaar is of niet kan worden gehandhaafd.” Volgens de verenigde markttoezichthouders moet de dialoog tussen tussen toezichthouders en beleidsmakers beter worden geborgd. Ook zou er meer consistentie moeten komen in de regelgeving van verschikkende departementen, bijvoorbeeld over de bevoegdheden van toezichthouders.

Meepraten
Meepraten over toezicht met beleid en beleid voor toezichtd? Dat kan hier of via de groep ToezichtTafel op LinkedIn.

Internationale aandacht voor toezicht

8 Sep

Ook in het verband van de OESO is er aandacht voor toezicht. Onlangs sloot de internationale organisatie twee consultaties af, over “Regulatory Enforcement and Inspections” en over “Governance of Regulators

Reacties waren mogelijk tot 31 augustus. De resultaten van de consultaties zijn nog niet bekend. Wel zijn enkele reacties gepubliceerd, bijvoorbeeld hier en hier.

De consultaties maken deel uit van het programma “Regulatory Policy” van de OESO. Daarin is ook aandacht voor internationale samenwerking.

Publicaties WRR over toezicht

6 Sep

Op 9 september publiceert de WRR het rapport “Toezien op publieke belangen”. Dit is het sluitstuk van een project over de toekomst van toezicht. In dit kader verschenen al de volgende publicaties:

verkenning

– Key challenges for financial supervision after the crisis
– Veilig voedsel: toezicht toevertrouwen? Sectorschets Toezicht in de voedselsector
– Ontwikkelingen in het mededingingstoezicht
– Over hijgerigheid en lange adem: een verkenning van de relatie tussen toezicht en media
– Toezicht op ondernemingen in de chemische industrie
– Sectorstudie toezicht hoger onderwijs
– Van maakbaar naar betekenisvol bestuur
– Overheidstoezicht door de inspectie voor de gezondheidszorg

Meer
Lees hierover meer.

ToezichtTafel
De ToezichtTafel wil een platform bieden voor discussie over toezicht, ook na de publicatie van het WRR-rapport. Reageren kan hier en via LinkedIn.

Mag of moet een toezichthouder waarschuwen voor risico’s?

5 Sep

Een toezichthouder moet een “lerende, spiegelende en reflexieve rol” vervullen, zegt de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. “Juist in nog onbekende, ‘niet-geregelde’  risico’s zit de kunst en uitdaging”, aldus voorzitter Knottnerus in een voordracht van 2012. 

Het rapport “Toezien op publieke belangen” is nog niet gepubliceerd, maar WRR-voorzitter Knottnerus lichtte al eerder enkele tipjes van de sluier. Als de schijn niet bedriegt, gaat de WRR een positie innemen in de discussie over de verantwoordelijkheid van toezichthouders: mogen of moeten zij waarschuwen of gaan ze dan hun boekje te buiten?

Knottnerus constateerde in een speech in 2012 dat het “tot nu toe dominante hierachische model” wordt gekenmerkt door een strakke bevoegdheid- en taakverdeling en door formele controle- en verantwoordingsmechanismen:  

“Het toezicht vervult binnen dit model een uitvoerende en handhavende functie binnen een strak omlijnde taakopdracht. De minister is eindverantwoordelijk, ook voor de uitvoering van het toezicht. De toezichthouder speelt binnen dit model een dienstbare rol, beperkt zich tot uitvoering en handhaving en levert niet of nauwelijks (feedback) bij de agendering, voorbereiding, besluitvorming en evaluatie van het beleid.

Het adviescollege noemt zo’n beperkte taakopvatting een “gemiste kans”:

De WRR wil verder gaan en toezichthouders ook een meer lerende, spiegelende, en reflexieve rol laten vervullen. Daarvoor zijn in de wereld van het toezicht ook al aanzetten te vinden, zoals de ‘staat van de sectorrapportages’ van de Inspectie van het Onderwijs en de IGZ. Een goed voorbeeld zijn ook de openbare wetgevingsbrieven van DNB en de AFM.

De WRR spreekt van “reflexief toezicht”:

Juist toezichthouders zijn in staat om vroegtijdig problemen te signaleren en weak signals op te vangen als publieke belangen in het geding zijn. Ze kunnen ook problemen nader articuleren, door onderzoek te doen en het publiek debat daarover te stimuleren. Zulk reflexief toezicht past ook uitstekend bij de centrale positie die toezichthouders innemen.

Een toezichthouder is een belangrijke maar niet de enige actor:

De reflexieve toezichthouder kan dus ook optreden als een ‘system steward’ wiens verantwoordelijkheid verder reikt dan controle op afwijkingen van de bestaande wet- en regelgeving. Dit betekent niet dat de toezichthouder de enige actor is die kan optreden als system steward. Maar door zijn bijzondere positionering tussen het regulerende systeem aan de ‘voorkant’ en het onder toezicht gestelde systeem aan de ‘achterkant’ is hij bij uitstek geschikt voor deze rol. Een rol die uiteindelijk weer ingekaderd wordt door de alomvattende systeemverantwoordelijkheid van het politiek bestuur en door parlementaire controle.

Bij de verantwoordelijkheid van toezicht gelden condities:

Een basale voorwaarde hierbij is uiteraard de onpartijdigheid en onafhankelijkheid van de toezichthouder, ten opzichte van zowel het belanghebbende veld als de politiek-bestuurlijke hiërarchie. Hier spelen ingewikkelde vragen ten aanzien van het tegengaan van regulatory capture en de wijze van invulling van de ministeriële verantwoordelijkheid, en over de publieke verantwoording van het toezicht.

Reacties

Wil je reageren, dan kan dat hier of via LinkedIn. Moet een toezichthouder een “reflexieve’ rol vervullen of zich beperken tot uitvoering en handhaving?

Die nieuwe visie op toezicht, die komt er (of toch niet?)

4 Sep

Een nieuwe visie op toezicht, komt die er wel of niet? Minister Blok bleek in juni niet overtuigd te zijn van het nut daarvan. Op 9 september neemt hij het rapport “Toezien op publieke belangen” van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in ontvangst.

De (eerste) “kaderstellende visie op toezicht” verscheen in 2001.  Vier jaar later kwam de toezichtvisie “Minder last, meer effect“.

In 2011 was een derde visie in de maak.  In het uitvoeringsprogramma Compacte Rijksdienst werd voor 2012 de derde kaderstellende visie op toezicht aangekondigd. In beroepsvereniging Vide werd een tussenstand gepresenteerd. Het Markttoezichthoudersberaad leverde inbreng.

Vergaat het de kaderstellende visie als het tweede kabinet-Den Uyl? Dat zou er komen, maar kwam toch niet. De huidige minister, Stef Blok, toonde zich in juni 2013 niet zeer enthousiast over een nieuwe visie. Van het kabinet zal in elk geval een reactie op het WRR-rapport worden verwacht.

Wat denk jij? Moet er een nieuwe (kaderstellende) visie op toezicht komen?

%d bloggers liken dit: