Herijk de rijksvisie op toezicht

10 Sep

Een vol jaar broedt het kabinet nu op het rapport Toezien op publieke belangen van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Het advies gaat over rijkstoezicht in Nederland, door inspecties en markttoezichthouders. Het is de hoogste tijd dat het kabinet met een reactie komt, stellen Paul van Dijk en Rob Velders.

In de begeleidende brief wees de WRR vorig jaar al op de verplichting van het kabinet om te reageren op het rapport. Maar sindsdien is het stil. Terwijl de WRR tal van belangrijke aanbevelingen doet die tenminste tot nadenken stemmen. Over onafhankelijkheid van toezichthouders, over de kosten van toezicht, en over wie die kosten moeten. Om maar een paar voorbeelden te noemen,

En we kunnen niet zeggen dat het rustig is rond toezicht. Er is ophef over de aankondiging van bedrijfsbezoeken door de Inspectie Leefomgeving en Transport. Het functioneren van de Nederlandse Zorgautoriteit kwam onder vuur. Net als het toezicht op voedselbereiding door de paardenvleesaffaire. Eind oktober verschijnt het rapport van de parlementaire enquetecommissie over woningcorporaties. Ongetwijfeld worden ook daar noten over toezicht gekraakt.

Er zijn in het rijkstoezicht verschillen die niet zonder meer te verklaren zijn. Rijksinspecties als IGZ en NVWA vallen onder ministeriële verantwoordelijkheid. Markttoezichthouders als AFM en ACM zijn neergezet als zelfstandige bestuursorganen. Maar minister Blok wil zijn financiele toezichthouder CFV weer naar het ministerie halen. En de NZa-casus laat zien dat er een verschil is tussen formele zelfstandigheid en onafhankelijkheid in de praktijk.

In het land van toezicht wordt tegenwoordig het evangelie Van de Harvard-hoogleraar Malcolm Sparrow gepredikt. In die benadering is toezicht meer dan handhaving; het gaat om het oplossen van problemen. Ook de WRR kiest dit “verruimde” perspectief. Maar wat vindt het kabinet daar eigenlijk van?

De WRR pleit voor ‘reflectief’ toezicht. Toezichthouders moeten feedback geven om beleid te agenderen, voor te bereiden en te evalueren. En ze moeten jaarlijks een ‘staat van de sector’ maken. Er moet ‘adequate publieke verantwoording van toezichthouders’ zijn, en een ‘passende verantwoordingsrelatie met het parlement’.

Het WRR-rapport vraagt om reflectie door politici, beleidsmakers en toezichthouders, maar ook burgers en bedrijven. In het afgelopen jaar zijn serieuze reacties uitgebleven. We rollen van incident naar incident, maar we zien geen ontwikkeling in het beleid. Het wordt de hoogste tijd dat een start wordt gemaakt met aanbeveling 1: Herijk de rijksvisie op toezicht!

Paul van Dijk en Rob Velders zijn adviseurs op het terrein van toezicht. Zij namen het initiatief tot de ToezichtTafel.

Deze bijdrage verscheen op 10 September op PM Public Mission.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: