Kabinet: uitvoeringstoetsen van rijksinspecties niet openbaar

28 Okt

Uitvoeringstoetsen van rijksinspecties worden “in principe niet als zodanig apart openbaar gemaakt”. Dit schrijft minister Blok (Wonen & Rijksdienst) in een brief aan de Tweede Kamer. Het standpunt roept vragen op, juist nu de Fyra-rapport vandaag aandacht vraagt voor de informatiepositie van het parlement.

Minister Blok beloofde in september na te gaan of uitvoeringstoetsen bij nieuwe wetgeving standaard naar de Tweede Kamer kunnen worden gestuurd. Kamerlid Koolmees (D66) wees hem erop dat staatssecretaris Wiebes (Financiën) alle uitvoeringstoetsen van de Belastingdienst openbaar maakt; zou dat geen verstandig idee zijn voor alle uitvoeringstoetsen? De minister klonk toen nog positief – “Mijn eigen toezichthouder doet dat ook” – maar hield een slag om de arm.

Een maand later blijkt de ministeriële verantwoordelijkheid in de weg te zitten:

“Rijksinspecties zijn een onderdeel van hun ministerie en vallen onder volledige ministeriële verantwoordelijkheid. Daarom worden uitvoeringstoetsen van rijksinspecties ten aanzien van nieuwe wetgeving in het algemeen beschouwd als behorend tot de interne beleidsvoorbereiding, waarvan de weerslag – conform het kabinetsbeleid – wordt meegenomen in de memorie van toelichting bij de wetsvoorstellen: soms impliciet, soms in de vorm van een daaraan gewijde passage. Deze uitvoeringstoetsen worden dus in principe niet als zodanig apart openbaar gemaakt.”

Het kabinet gaat nog wel na of uitvoerbaarheidstoetsen van uitvoeringsorganisaties bij nieuwe wetgeving actief actief openbaar worden gemaakt:

“Kabinetsbeleid is dat de resultaten van uitvoeringstoetsen in hoofdlijnen worden weergegeven in de memorie van toelichting bij wetsvoorstellen. Daarnaast worden formele uitvoeringstoetsen van uitvoeringsorganisaties bij nieuwe wetgeving actief openbaar gemaakt, voor zover ze openbaar zijn volgens de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Thans beziet het kabinet of en op welke wijze de uitvoerbaarheidstoetsen die thans nog niet actief openbaar worden gemaakt, in de toekomst wel actief gepubliceerd kunnen worden.”

Vragen

Er valt wat af te dingen op de lijn dat uitvoeringstoetsen van rijksinspecties “in principe niet als zodanig apart” openbaar worden gemaakt. Enkele vragen:

  • Waarom staat de ministeriële verantwoordelijkheid voor rijksinspecties in de weg aan het openbaar maken van hun uitvoeringstoetsen? Verantwoordelijke ministers zouden het juist verantwoord en verstandig moeten vinden om die informatie te delen. Zoals ministers via de Aanwijzingen inzake de rijksinspecties afspraken hebben gemaakt over de publicatie van rapporten van rijksinspecties. En zoals staatssecretaris Wiebes heeft besloten de uitvoeringstoetsen van de Belastingdienst naar de Tweede Kamer te sturen.
  • Is het wel terecht om uitvoeringstoetsen te beschouwen als interne beleidsvoorbereiding en dus niet integraal te publiceren? De Wet openbaarheid van bestuur verzet zich in elk geval niet tegen openbaarmaking van deze toetsen, zelfs niet als deze worden beschouwd als “intern beraad”. Artikel 11 zegt in het eerste en tweede lid:

1.In geval van een verzoek om informatie uit documenten, opgesteld ten behoeve van intern beraad, wordt geen informatie verstrekt over daarin opgenomen persoonlijke beleidsopvattingen.
2.Over persoonlijke beleidsopvattingen kan met het oog op een goede en democratische bestuursvoering informatie worden verstrekt in niet tot personen herleidbare vorm. Indien degene die deze opvattingen heeft geuit of zich erachter heeft gesteld, daarmee heeft ingestemd, kan de informatie in tot personen herleidbare vorm worden verstrekt.

  • Past bij de – ook door het kabinet – gewenste onafhankelijkheid van toezichthouders niet ook openbaarheid van hun toetsen? De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid pleitte in het rapport “Toezien op publieke belangen” voor een versterking van de “reflectieve functie’ van rijkstoezichthouders. Hun sectorrapportages en wetgevingsbrieven zouden zij in het openbaar moeten toelichten aan de Tweede Kamer.
  • Brengt de verantwoordelijkheid van het parlement niet mee dat dit beroep op de ministeriële verantwoordelijkheid niet moet worden gehonoreerd? Het kabinet ontzegt hier de Tweede Kamer informatie, juist op de dag dat de parlementaire enquêtecommissie Fyra onder meer gebreken in de informatievoorziening blootlegt.
  • Moeten rijksinspecties niet een grotere verantwoordelijkheid krijgen? Blijkbaar kunnen zij zich nu nog verschuilen achter hun minister of staatssecretaris. Integrale publicatie van hun uitvoeringstoetsen bevordert dat zij zich publiekelijk verantwoorden. De Wiebes-doctrine biedt de Belastingdienst niet alleen de kans om zich publiekelijk uit te spreken, maar maakt de dienst ook aanspreekbaar: speak now or forever hold your peace.

Op 25 november krijgt de Tweede Kamer de gelegenheid om deze vragen voor te leggen aan minister Blok. Tijdens een algemeen overleg over de rijksdienst en over de Aanwijzingen inzake rijksinspecties kan ook het standpunt over de uitvoeringstoetsen aan de orde komen.

Paul van Dijk

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: