“Sorgdrager hard maar helder”

25 Jun

Het rapport-Sorgdrager t een hard maar helder oordeel over de fipronil-affaire. Dit zegt toezicht-expert Rob Velders. Lees hier zijn analyse:

Sorgdrager hard maar helder richting toezicht inzake fipronilcrisis

In een goed rapport heeft de commissie-Sorgdrager een hard oordeel gegeven over het acteren van alle partijen inzake wat is gaan heten de “fipronil-crisis”. Belangrijkste conclusie is dat het systeem dat gericht is op de voedselveiligheid, niet voldoende functioneert omdat alle actoren op onderdelen hun rol onvoldoende waarmaken. Alle partijen geven onvoldoende voorrang aan voedselveiligheid.

In de zomer van 2017 ontstond in korte tijd een crisis toen bekend werd dat fipronil, een verboden biocide, in eieren van een Belgische boer werd gevonden. Het FAVV seinde de NVWA in omdat het voer en de stalontsmetting door Nederlandse bedrijven werd verzorgd. Al snel bleek stalontsmetter Chickfriend de bron. Bovendien had die het middel al bij honderden kippenbedrijven toegepast in de strijd tegen bloedluis. Vervolgens ontstond er onduidelijkheid over de vraag hoe ernstig deze verontreiniging was en waarom de NVWA, die al eind 2016 en begin 2017 signalen over Chickfriend had ontvangen, dit niet diepgaander had opgepakt. Honderden bedrijven werden geblokkeerd en de sector riep dat de NVWA had verzaakt. Een crisis was geboren.

Er werden twee onderzoeken ingesteld; één door de commissie Sorgdrager en één door de Onderzoeksraad voor de Veiligheid. Wat heeft Sorgdrager ten aanzien van het toezicht geconstateerd?

Systeem en systeembewaarder

De NVWA moet toezien op het systeem dat moet leiden tot voedselveiligheid, in dit geval van eieren bestemd voor consumptie. Er is een complex systeem opgetuigd van zelfregulering, certificering en toezicht dat vergt dat alle partijen hun rol daadwerkelijk goed oppakken en invullen, en dat er goede samenwerking is. De commissie constateert dat niemand voldoende invulling aan zijn rol heeft gegeVen. Ook de NVWA heeft gefaald, net als de departementen:

“De neiging bij de ministeries om beleids- en uitvoerende taken aan de toezichthouder op te dragen, belast de NVWA onevenredig zwaar en kan zo een slagvaardige en effectieve invulling van haar rol als sluitstuk van waarborgen voor de voedselveiligheid in de weg staan.”

Gebrek aan duidelijke interne procedures

Het ging ook binnen de NVWA behoorlijk mis. Sorgdrager constateert dat diverse signalen eind 2016 en begin 2017 aanleiding hadden moeten zijn voor actie. Die signalen bleven echter deels binnen de organisatie liggen of werden via informele weg overgedragen. Ook was er weinig terug te vinden over beslismomenten en afwegingskaders. Sorgdrager wijt dat aan de vele reorganisaties die onduidelijkheid hebben veroorzaakt maar ook aan de gebrekkige verantwoordelijkheidsverdeling en de beperkingen in de beschikbare capaciteit.

Gebrekkige samenwerking

De NVWA wordt verweten moeizaam samen te werken. Als het gaat om informatie-uitwisseling dan volgt de toezichthouder liever de veilige (juridische) weg van niets doen dan kijken wat mogelijk is. Naast de grote afstand tussen Inlichtingen en Opsporingsdienst (IOD) en de toezichtdivisies van de NVWA rammelde de samenwerking met andere toezichthoudende partijen zoals Inspectie Leefomgeving en Transport en de Nederlandse Controle Autoriteit Eieren, met het OM en met de certificeerders. De commissie adviseert daarom ook dat de taken van het NCAE snel geïncorporeerd worden in de NVWA, waarmee ook een weeffout van staatsecretaris Henk Bleker wordt hersteld.

Tegenstrijdige communicatie

Het laten optreden van de plaatsvervangend inspecteur-generaal in Nieuwsuur op 1 augustus, terwijl nog niet duidelijk is wat er aan de hand was en hoe groot het probleem was, vindt de commissie onverstandig. Na de kritiek op dat interview veranderde de NVWA van insteek hetgeen ook niet bijdroeg aan duidelijkheid. Het ware daarom beter geweest als de NVWA haar eigen media-kanalen zoals Twitter en de eigen website had gebruikt. De departementen wordt verweten dat zij ook de communicatie te veel aan de NVWA hebben overgelaten. Er was sprake van een crisis, en niet van een incident zoals men het toen nog inschatte.

Wat wel goed ging

De commissie wijdt er weinig woorden aan,maar is duidelijk over het uiteindelijke ingrijpen van de NVWA; dat was, gezien alle onzekerheden waarmee men te maken had, passend en functioneel. De commissie is ook te spreken over de integrale risico-analyses die de NVWA maakt, maar geeft wel aan dat de ontwikkeling van risicogericht toezicht sneller moet.

Maatregelen

De ministers hebben inmiddels gereageerd op het rapport dat ze, terecht, onderschrijven. Voedselveiligheid zal binnen de NVWA nadrukkelijker gepositioneerd worden. Met de aanstelling van een Chief Food Safety Officer (CFSO) op korte termijn komt binnen de NVWA een centrale functie voor voedselveiligheid. De interne afstemming, alsmede die met externe partijen, zal worden gestroomlijnd, evenals het opdrachtgeverschap van de departementen in relatie tot de NVWA. Bezien zal worden of extra capaciteit nodig is en de taken van NCAE zullen inderdaad geïntegreerd worden in de NVWA.

Claim tamelijk kansloos

De sector heeft vermoedelijk weinig kans op een schadevergoeding op basis van dit rapport. Immers, de commissie stelt dat boeren, zonder kritische vragen te stellen, in zee zijn gegaan met een bedrijf dat resultaten liet zien die te mooi waren om waar te zijn. Daarnaast heeft weliswaar de NVWA behoorlijke steken laten vallen, maar is er geen sprake van moedwillig of ernstig verwijtbaar verzuim door de toezichthouder.

De commissie constateert ook dat nu gebleken is dat velen in het systeem van voedselveiligheid hun taken onvoldoende invulden, niet van de toezichthouder kan worden verwacht dat die, als een soort last resort of panacee, voedselveiligheid kan garanderen.

Rob Velders

Rob Velders gaf ook een reactie op NPO Radio . Beluister hier het fragment.

Op de ToezichtTafel verscheen ook: Falen alom rond fipronil.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: