Onderzoek: toezicht ACM kon beter maar had faillissementen niet kunnen voorkomen

De ACM had beter gebruik kunnen maken van het bestaande wettelijke kader, maar er kan niet geconcludeerd worden dat faillissementen in de energiesector waren voorkomen als de ACM anders had gehandeld. Dit staat in het rapport Onderzoek naar interpretatie, toereikendheid en toepassing wettelijk kader voor toezicht op energieleveranciers van de hoogleraren Saskia Lavrijssen en Femke de Vries.

In 2021 gingen er 6 energieleveranciers failliet. Als gevolg daarvan werden klanten van deze partijen gedupeerd doordat aan de energieleverancier betaalde voorschotten verloren gingen. Ook moesten klanten na het faillissement van hun energieleverancier bij een nieuwe leverancier -onder meer- door gestegen energieprijzen een contract afsluiten tegen vaak ongunstigere voorwaarden. Naast deze schade voor individuele klanten, hebben de faillissementen mogelijk geleid tot maatschappelijke schade door de onrust die hierdoor is veroorzaakt en het mogelijke effect daarvan op het vertrouwen van consumenten in de markt. Een verlies van vertrouwen in de stabiliteit van energieleveranciers zou zelfs effect kunnen hebben op het overstapgedrag van consumenten.

De Autoriteit Consument en Markt (ACM) heeft Prof. dr. Saskia Lavrijssen & Prof. dr. Femke de Vries verzocht een onderzoek uit te voeren naar haar toezicht op energieleveranciers. Daarbij heeft de ACM gevraagd in te gaan op de vraag of de ACM de bevoegdheden die zij heeft op grond van huidige wet- en regelgeving juist heeft geïnterpreteerd en te bezien welke eventuele aanvullende bevoegdheden de ACM in de toekomst nodig heeft om de bescherming van consumenten (nog) beter te kunnen borgen.

In het rapport met de titel “Onderzoek naar interpretatie, toereikendheid en toepassing wettelijk kader voor toezicht op energieleveranciers” concluderen de onderzoekers dat:

  • de ACM beter gebruik had kunnen maken van het bestaande wettelijke kader door een nadere en striktere invulling te geven aan de eis dat de vergunninghouder moet voldoen aan technische, organisatorische en financiële kwaliteiten. Dit betekent echter niet dat de onderzoekers van mening zijn dat daardoor de faillissementen in de energiesector voorkomen hadden kunnen worden;
  • de nadere invulling van technische, organisatorische en financiële kwaliteiten het mogelijk zou hebben gemaakt om bij toetreding tot de markt te toetsen of duurzaam aan de naleving van die eisen kon worden voldaan. Bij de toetsing of de vergunningaanvragers aan de eis van financiële kwaliteiten voldoen, had de ACM de betrouwbaarheid van het bedrijfsmodel, de financiële positie, de adequaatheid van genomen risicobeheersingsmaatregelen, de aanwezigheid van herstelplannen en de deskundigheid van de vergunningaanvragers kunnen meewegen;
  • beleidsregels van de ACM betrekking zouden kunnen hebben op de eis om een herstelplan op te stellen met het verplicht treffen van maatregelen uit dat plan indien de continuïteit van de onderneming in gevaar komt;
  • het Europees recht ruimte biedt om de wettelijke eisen nader in te vullen;
  • de ACM en het beleidsverantwoordelijke departement geregeld moeten toetsen of het wettelijk kader nog voldoende aansluit bij veranderde maatschappelijke opvattingen over het door het toezicht te beschermen maatschappelijk belang.

De aanbevelingen komen er samengevat op neer:

  1. De wetgever zou in de Energiewet kunnen verduidelijken dat de ACM de bevoegdheid heeft om de normen inzake financiële, organisatorische en technische kwaliteiten nader in te vullen bij de vergunningverleningsbevoegdheid.
  2. De ACM zou nadere beleidsregels moeten opstellen ten aanzien van de deskundigheid, financiële continuïteit en integriteit als invulling van organisatorische en financiële kwaliteiten.
  3. De wetgever en de ACM zouden bij het stellen van nadere (beleids-)regels de nadelen van verhoogde markttoetredingsbarrières (zoals mogelijk verminderde toetreding van nieuwe marktspelers) moeten afwegen tegen de voordelen van strengere regels inzake het toezicht op de energieleveranciers, die beogen een betere bescherming te bieden tegen bedrijven met onverantwoorde bedrijfsrisico’s en onvoldoende risicobeheersingssystemen.
  4. De ACM zou intern moeten bespreken welke overtuigingen ten grondslag liggen aan de interpretatie van wet- en regelgeving en zou moeten toetsen of deze overtuigingen juist zijn en nog passen bij de veranderende marktomstandigheden en maatschappelijke verwachtingen. Het is belangrijk om vast te stellen tot welke toezichtvisie die omstandigheden en maatschappelijke verwachtingen leiden.
  5. De ACM zou als toezichthouder op transparante en formele wijze bij de wetgever het ontbreken van mogelijkheden om toezicht te houden op risico’s in de markt of onduidelijkheid over die bevoegdheden in de wet of het mandaat, moeten signaleren. Dat kan bijvoorbeeld met het jaarlijkse signaal dat de ACM nu al afgeeft aan de wetgever.
  6. De wetgever zou de voor- en nadelen voor een garantiefonds moeten onderzoeken waar (kwetsbare) consumenten bij een faillissement een beroep op kunnen doen voor de financiering van te veel betaalde overschotten en niet uitbetaalde overstapbonussen.
  7. De wetgever zou de verplichting voor bedrijven om ook bij faillissement een eindafrekening op te maken moeten verduidelijken.
  8. De minister en de ACM zouden moeten onderzoeken hoe het nadeel voor consumenten als gevolg van de wachttijd in de Supplier of last Resort (SLR) procedure (ongunstiger contractvoorwaarden door de maand wachttijd) moet worden afgewogen tegen het belang van een ‘freeze’ die helpt om de overdracht van de portefeuille zo snel en efficiënt als mogelijk te maken.
  9. De ACM en de Minister van Economische Zaken moeten de huidige SLR procedure binnen de kaders van de Faillissementswet, waarbij de curator een keuze maakt uit energieleveranciers die de klantportfolio kunnen overnemen, samen evalueren.

Zie ook:

Categorieën:Geen categorie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s